''Tα μυστικά για σωστή μελέτη ''

ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΓΙΑ ΣΩΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ

(άρθρο του Νίκου Κουφάκου, από την εφημερίδα "Τύπος της Κυριακής" (Ελεύθερος Τύπος - κυριακάτικη έκδοση), Μ. Σάββατο 30 Απριλίου, σελ. 67)

"Οδηγός επιβίωσης" προς υποψηφίους ΑΕΙ και ΤΕΙ λίγο πριν από την τελική ευθεία
Η ημέρα της... κρίσης πλησιάζει για τους υποψηφίους που θα διεκδικήσουν μια θέση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Τώρα στην τελική ευθεία χρειάζεται να μάθουν τα "μυστικά" της επιτυχίας των πανελλαδικών εξετάσεων...

"Ψυχραιμία, παιδιά!" είναι ο πρώτος και απαράβατος κανόνας της επιτυχίας των υποψηφίων για εισαγωγή στα ΑΕΙ και ΤΕΙ της χώρας. Όμως μην ξεχνάμε ότι ακόμα και αν χάσετε αυτή τη μάχη, ούτε τον πόλεμο χάνετε ούτε τη μοναδική ευκαιρία της ζωής σας. Να είστε σίγουροι ότι θα έχετε πολλές άλλες ευκαιρίες για να αποδείξετε την αξίας σας...
Οι πανελλαδικές εξετάσεις, το μέγα άγχος, η καθοριστική μάχη και τα σχέδια της νίκης έχουν μια στενή σχέση για την επιτυχία των υποψηφίων που διεκδικούν μια θέση στα ΑΕΙ και ΤΕΙ της χώρας.
Με τη βοήθεια της ψυχολόγου-ψυχοθεραπεύτριας Αγγελικής Καλαντζοπούλου θα σας περιγράψουμε τα μυστικά της επιτυχίας και θα σας δώσουμε πολύ χρήσιμες συμβουλές για την αντιμετώπιση του άγχους των εξετάσεων.

Αποδοτικό διάβασμα σημαίνει πάνω απ' όλα συγκέντρωση. Εκείνο που έχετε να κάνετε ως πρώτο βήμα είναι να διαμορφώσετε τις ιδανικές για σας συνθήκες μελέτης.

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΙΑΒΑΣΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΝΑ ΙΣΧΥΟΥΝ ΚΑΘΟΛΙΚΑ ΚΑΙ ΑΠΟΛΥΤΑ

Μοναχική ή ομαδική μελέτη, με δυνατό ή άτονο φως, με μουσική ή χωρίς, στο γραφείο ή στο κρεβάτι σας; "Πρέπει" δεν υπάρχουν και είναι προσωπική σας υπόθεση η επιλογή της κατάλληλης ατμόσφαιρας.
"Στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν κανόνες διαβάσματος που να ισχύουν καθολικά και απόλυτα, ιδιαίτερα στην ηλικία και στο επίπεδο που βρίσκεστε σίγουρα θα έχετε βρει κάποιους τρόπους να διαβάζετε και να μελετάτε..." τονίζει η κ. Καλαντζοπούλου. Και προσθέτει: "Ο τρόπος μελέτης και διαβάσματος χρειάζεται να είναι προσαρμοσμένος στο χαρακτήρα και την προσωπικότητα του καθένα. Άλλοι άνθρωποι μαθαίνουν πιο εύκολα κάνοντας ανάγνωση το κείμενο που πρέπει να διαβάσουν. Άλλοι πάλι εάν δεν έχουν και ακουστική πληροφορία μπορεί να δυσκολευτούν πολύ να μάθουν κάτι. Άλλοι πάλι θέλουν να έχουν την εμπειρία και την πρακτική αυτού που μαθαίνουν".
Δυστυχώς, όμως, ανεξάρτητα από τις προτιμήσεις του καθένα το σύστημα αξιολόγησης περιλαμβάνει τη δοκιμασία των εξετάσεων. Άρα, χρειάζεται όλοι ανεξάρτητα από τις ιδιαίτερες κλίσεις που μπορεί να έχουν, να τις προσαρμόσουν στο σύστημα των γραπτών εξετάσεων.

Ένας τρόπος, πάντως, για να μειωθούν τα προβλήματα συγκέντρωσης, να γίνουν τα μαθήματα ενδιαφέροντα και να πετύχετε αύξηση της μνήμης είναι η λεκτικοποίηση και εικονοποίηση (λεκτικοποίηση είναι να μετατρέπουμε τα λόγια σε νοερές εικόνες και αντίστροφα). Ένα στεγνό κείμενο μπορεί να μετατραπεί από σας, στο μυαλό σας, σε ζωντανή εικόνα που θα μείνει χαραγμένη στη μνήμη σας. Στη συνέχεια, μετατρέπετε την εικόνα σε λέξεις και η μέθοδος έχει ολοκληρωθεί!

Ο καλύτερος τρόπος να διαβάζετε για να πετύχετε αυτά τα αποτελέσματα είναι εκείνος που οι ειδικοί ονομάζουν "κυκλικό". Είναι κατάλληλος για πολλά είδη κειμένων και προσφέρεται για απομνημόνευση. Διαβάζουμε ένα κομμάτι μικρό ή μεγάλο από την αρχή ως το τέλος χωρίς πισωγυρίσματα έστω και αν δεν καταλαβαίνουμε όλα τα νοήματα. Επαναλαμβάνουμε την ανάγνωση πολλές φορές κατά τον ίδιο τρόπο. Έτσι αυξάνουμε την κατανόηση. Με την κατανόηση αυξάνεται η συγκέντρωση. Με την επανάληψη ενισχύεται η μνήμη.

Αν απαιτείται απομνημόνευση λέξη προς λέξη διαιρούμε την ύλη σε μικρές ενότητες. Στη συνέχεια, προσθέτουν οι ειδικοί, κάνουμε ερωτήσεις που υποθέτουμε ότι θα βάλει ο εξεταστής.

Ένας ακόμη ιδανικός τρόπος διαβάσματος είναι η "χαρτογράφηση" των κειμένων. Σε κάθε κεντρική ιδέα αντιστοιχεί μία παράγραφος. Φτιάχνοντας ένα ακτινωτό σχήμα τοποθετούμε στο κέντρο τη βασική έννοια που θα συνδέεται με τις κύριες ιδέες και αυτές με τη σειρά τους προς όλες τις κατευθύνσεις με τις επιμέρους έννοιες. Με αυτόν τον τρόπο συρρικνώνεται η ύλη και επιτυγχάνεται οικονομία χρόνου και ενέργειας.

Υπάρχει, ωστόσο, μια μεγάλη κατηγορία υποψηφίων που δεν μπορούν να αρχίσουν να διαβάζουν και βρίσκουν ένα σωρό άλλες ασχολίες εκείνη τη στιγμή προκειμένου να αποφύγουν τη συγκέντρωση στο σκοπό τους. Πιθανοί λόγοι που μπορεί να συμβαίνει αυτό είναι είτε ο φόβος ότι η ώρα μελέτης είναι μια δυσάρεστη και επίπονη διαδικασία, είτε η αίσθηση ότι χάνουν κάτι άλλο που θα ήταν πιο ευχάριστο.

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΤΕ ΤΙΣ ΙΔΑΝΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΓΙΑ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

* Χρειάζεται να δώσουμε στον εαυτό μας 10 - 15 λεπτά για να οδηγήσουμε τη σκέψη μας στο θέμα της μελέτης και να αρχίσουμε να παίρνουμε μια αίσθηση του βιβλίου.
*Ορίζουμε το δωμάτιο μελέτης. Φροντίζουμε να είναι ένας σταθερός χώρος που να έχει ησυχία, ζέστη
(το χειμώνα), δροσιά (το καλοκαίρι).
*Εφοδιαζόμαστε με όλα τα απαραίτητα: νερό, καφέ, μολύβια, χαρτιά, σημειώσεις.
* Προσπαθούμε να απομακρύνουμε όλες τις πηγές που μπορεί να μας διασπάσουν την προσοχή: τηλεόραση, ραδιόφωνο, τηλέφωνο (κινητό και σταθερό). Κλείνουμε, αν είναι δυνατόν, τα τηλέφωνα και ενημερώνουμε τους φίλους για τις ώρες που μπορούν να επικοινωνήσουν μαζί μας.
* Κλείνουμε και την πόρτα του δωματίου μας σε περίπτωση που υπάρχουν κι άλλοι στο σπίτι (γονείς,
αδέλφια, φίλοι). Τους παρακαλούμε να μην μας ενοχλήσουν μέχρι την ώρα που θα ορίσουμε για
διάλειμμα.
*Ορίζουμε, αν είναι δυνατόν, από πριν το χρόνο που θα διαβάσουμε σύμφωνα με την ύλη και τις άλλες δραστηριότητές μας.
* Θέτουμε ένα στόχο ύλης που θέλουμε να καλύψουμε την κάθε μέρα.
*Κάθε φορά που φτάνουμε ή ξεπερνάμε το στόχο μας δίνουμε μια ανταμοιβή στον εαυτό μας -
κάνουμε κάτι που μας ευχαριστεί, για παράδειγμα πάμε μια βόλτα με τους φίλους μας, βλέπουμε ένα
έργο στην τηλεόραση ή ό,τι άλλο μας αρέσει.
*Ξεφυλλίζουμε το βιβλίο.
*Υπολογίζουμε το χρόνο που χρειαζόμαστε για να καλύψουμε έναν ορισμένο αριθμό σελίδων. *Βάζουμε τη σκέψη μας σε κάποια όρια. Ο νους έχει την ικανότητα να πηγαίνει προς όλες τις κατευθύνσεις.
* Ορίζουμε το στόχο: "Τι θέλω να μάθω;" "Τι ύλη θέλω να καλύψω;" Μπορούμε να εστιάσουμε
περισσότερο στην ύλη και να κάνουμε ερωτήσεις για συγκεκριμένα σημεία της ύλης που πρέπει να
ξέρουμε στο τέλος.
* Τελευταίο σημείο της προετοιμασίας είναι να γράψουμε σε χαρτί αυτά που ήδη γνωρίζουμε από το
θέμα. Αν γνωρίζουμε κάτι, το σημειώνουμε ως λέξεις-κλειδιά. Αν δεν γνωρίζουμε, προσπαθούμε να
υποθέσουμε κάτι. Αυτό βοηθάει στο να συγκεντρωθούμε καλύτερα και να μπορέσουμε να
συνδέσουμε τις υπάρχουσες γνώσεις με τις καινούργιες.

Ο ΔΕΚΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΑΒΑΣΜΑΤΟΣ

* Οι πρωινές ώρες προσφέρονται για μάθηση που έχει σχέση με γεγονότα, λεπτομέρειες, καινούργιες
έννοιες.
*Οι απογευματινές ώρες προσφέρονται για επαναλήψεις και για μάθηση γνώσεων που απαιτούν κρίση
και περιέχουν λιγότερες λεπτομέρειες.
* Η διατροφή πρέπει να είναι κανονική.
*Για την καλύτερη λειτουργία του εγκεφάλου απαιτούνται έξι με οκτώ ώρες ύπνου το βράδυ.
*Η στάση του σώματος κατά τη μελέτη πρέπει να είναι κατά το δυνατόν όρθια. Το σκύψιμο περιορίζει
*Η γυμναστική, ιδιαίτερα η αερόβια, αυξάνει την εισδοχή οξυγόνου στον εγκέφαλο, με αποτέλεσμα τη
βελτίωση της μνήμης και της σκέψης.
*Η μουσική, όχι πάνω από το ένα τρίτο του χρόνου μελέτης, εμψυχώνει, ενεργοποιεί το νου και
ταυτόχρονα μειώνει το άγχος.
* Άγχος με μέτρο. Ένα υψηλό επίπεδο άγχους μειώνει την ικανότητά μας να θυμηθούμε αυτά που
μελετήσαμε, ενώ το μέτριο επίπεδο άγχους μας κρατάει σε εγρήγορση.
* Διαμορφώστε τις συνθήκες που εσείς θεωρείτε ιδανικές στο χώρο που διαβάζετε.
*Κάνετε οπωσδήποτε διαλείμματα, τέτοιας διάρκειας που θα σας ξεκουράζουν, αλλά δεν θα σας
αποσπούν εντελώς από τη μελέτη.

Πηγή: http://www.kesypsamos.gr/SAMOSPDF/ADVICE_142.PDF

"Παγκοσμιοποίηση και Ελληνες" * Λόγοι και αντίλογοι για την κατανόηση της παγκοσμιοποίησης", Μάριος Πλωρίτης

http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=166806

Βιβλιοτετράδιο Επανάληψης - Έκθεση Γ' Λυκείου

Βιβλιοτετράδιο επανάληψης για το μάθημα της Έκθεσης Γ' Λυκείου.
Στο πλαίσιο της συνεργασίας των 130 Πανελλαδικώς Συνεργαζομένων Φροντιστηρίων, 300 φροντιστές συγγραφείς, σχεδίασαν και έγραψαν μία  σειρά επαναληπτικών βιβλίων που καλύπτουν πλήρως την επανάληψη.
Όπως υποστηρίζεται τα Βιβλιοτετράδια δίνουν στο μαθητή τη δυνατότητα να κάνει οργανωμένα την επανάληψή του, χωρίς να χρονοτριβεί, με μια διαδικασία που την ονόμασαν  :
“Τα 5 βήματα για την επανάληψη”

Για να συνδεθείτε και να 'κατεβάσετε' το υλικό που σχετίζεται με την Έκθεση Γ΄Λυκείου  πατήστε εδώ

Έκθεση Α' Λυκείου - Διαγράμματα Θεματικών Ενοτήτων

Διαγράμματα θεματικών ενοτήτων για το σχολικό  Βιβλίο της Έκθεσης Α' Λυκείου από τις εσωτερικές εκδόσεις Φιλολογικού Κλάδου των εκπαιδευτηρίων Δούκας. Το υλικό βρίσκεται αναρτημένο στην ιστοσελίδα  http://parents.doukas.gr/app/webroot/fckfile/file/Lykeio/New/ALykeiou/nglossa/__Thematikoi_Kykloi__.pdf
 και συμπληρωματικά
 http://www.scribd.com/doc/104962979/-Thematikoi-Kykloi-

Στοιχεία Αφηγηματολογίας -ο αφηγητής -εστίαση -αφηγηματικοί τρόποι -ο χρόνος της αφήγησης

Γενικά στοιχεία αφηγηματολογίας

Ο όρος «αφηγηματολογία» δηλώνει τον επιστημονικό κλάδο που αναπτύχθηκε από τα μέσα του 20ού αιώνα περίπου στο πλαίσιο των λογοτεχνικών σπουδών και, έχοντας ως αντικείμενο τη δομή ενός αφηγήματος καθώς και την ίδια την πράξη της αφήγησης, επιχειρεί να συγκροτήσει μια θεωρία του αφηγηματικού λόγου.

Αφήγημα είναι το κείμενο, δηλαδή ο προφορικός ή γραπτός λόγος, που περιέχει μια ιστορία (τον μύθο, το αφηγηματικό περιεχόμενο, το σύνολο των γεγονότων που παρουσιάζονται) και η οποία οφείλει να μεταβιβαστεί από μια αφηγηματική πράξη, την αφήγηση (τον λόγο μέσω του οποίου παρουσιάζεται η ιστορία). Έτσι, η αφηγηματολογία επικεντρώνεται, πιο συγκεκριμένα, στους τύπους του αφηγητή, στις αφηγηματικές

τεχνικές, στην πλοκή κ.ά. και προτείνει μοντέλα ανάλυσης της αφήγησης.

Η σύγχρονη αφηγηματολογία οφείλει πολλά στις εργασίες των Ρώσων φορμαλιστών και των Γάλλων δομιστών, ιδιαίτερα στον Γάλλο θεωρητικό Ζεράρ Ζενέτ.

Η σχέση συγγραφέα - αφηγητή κατά Ζενέτ (G. Genette)

Η γαλλική αφηγηματολογία επισήμανε ότι δεν μπορεί να υπάρξει αφήγημα χωρίς αφηγητή. Ο αναγνώστης όμως μπορεί να μην αντιλαμβάνεται την ύπαρξη του αφηγητή και να έχει την εντύπωση μιας «διαφανούς» αφήγησης, της οποίας τα γεγονότα γίνονται αισθητά ως «πραγματικά» (π.χ. στην ιστορική αφήγηση). Ακόμα και στην περίπτωση ενός αφηγήματος που συγκροτείται εξ ολοκλήρου από διαλόγους μεταξύ προσώπων και χωρίς κατηγορηματικές

εκφράσεις (του τύπου «λέει»), υπάρχει αφηγητής, ο οποίος «παραθέτει» τους διαλόγους χωρίς να κάνει αισθητή την παρουσία του. Στην «αδιαφανή» αφήγηση ο αφηγητής προσδιορίζεται ρητά, γίνεται ένα «πρόσωπο» μέσα στο αφήγημα.

Γενικά στοιχεία αφηγηματολογίας

Είναι γενικά αποδεκτό ότι ο αφηγητής της ιστορίας δεν ταυτίζεται με τον συγγραφέα (με εξαίρεση τα απομνημονεύματα, το ημερολόγιο και την αυτοβιογραφία).

-Ο αφηγητής είναι ένα πλασματικό πρόσωπο, δημιούργημα του συγγραφέα, διαμεσολαβητής ανάμεσα στον συγγραφέα και τον αναγνώστη, ανεξάρτητα από τα πρόσωπα της αφήγησης και από το αν παίρνει μέρος στην αφήγηση.

-Ο «πραγματικός» συγγραφέας είναι «παρών» στην αφήγηση με την αφηρημένη μορφή του «υπονοούμενου συγγραφέα» (αφηρημένος συγγραφέας), αναγνωρίσιμος με τη μορφή της «συγγραφικής συνείδησης», καθώς και με τη δομή, τις ιδέες, τους τίτλους, τη διάρθρωση, τη διαίρεση.

Οι λειτουργίες του αφηγητή

Ο αφηγητής μπορεί να είναι πρόσωπο της αφήγησης, με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο, ή μπορεί να είναι αμέτοχος στα γεγονότα.

1)Αν συμμετέχει στην ιστορία (είτε ως βασικός ήρωας είτε ως απλός παρατηρητής ή αυτόπτης μάρτυρας), τον ονομάζουμε «ομοδιηγητικό αφηγητή». Σ’ αυτή την περίπτωση ο αφηγητής αφηγείται σε πρώτο ρηματικό πρόσωπο (πρωτοπρόσωπη αφήγηση).

Διακρίνονται δύο παραλλαγές του ομοδιηγητικού αφηγητή:

α) ο αφηγητής παρατηρητής/ θεατής, δηλαδή ο αφηγητής που είναι παρατηρητής/μάρτυρας των συμβάντων της αφήγησης, και

β)ο αφηγητής-πρωταγωνιστής, δηλαδή ο αφηγητής που συμμετέχει στην αφήγηση ως βασικός ήρωας. Όταν μάλιστα αφηγείται σε πρώτο ρηματικό την προσωπική του ιστορία, ονομάζεται ιδιαίτερα «αυτοδιηγητικός αφηγητής».

2)Αν ο αφηγητής δεν συμμετέχει καθόλου στην ιστορία που διηγείται ονομάζεται «ετεροδιηγητικός αφηγητής». Στην περίπτωση αυτή ο συγγραφέας αναθέτει την αφήγηση σε πρόσωπο ξένο προς την ιστορία, την οποία παρουσιάζει σε τρίτο πρόσωπο (τριτοπρόσωπη αφήγηση). Ονομάζεται, ιδιαίτερα, «παντογνώστης αφηγητής» (ή «αφηγητής-Θεός») αυτός που βρίσκεται παντού και πάντοτε και γνωρίζει τα πάντα, ακόμα και τις πιο απόκρυφες σκέψεις

των προσώπων της αφήγησης.

Η αφήγηση

Η αφήγηση διακρίνεται σε πραγματική και πλασματική.

 Πραγματική ονομάζεται η αφήγηση της οποίας το αντικείμενο ανήκει στο βιωματικό πεδίο του υποκειμένου της αφήγησης, ενώ

πλασματική εκείνη της οποίας το αντικείμενο είναι εφεύρημα του υποκειμένου της αφήγησης.

Κάθε αφήγημα συντίθεται από τρία στρώματα (Delcroix Μ.- F. Hallyn 1997):

• Αφήγημα γεγονότων: γίνεται αναφορά σε ό,τι έπραξε ή σε ό,τι έπαθε ένα πρόσωπο.

• Αφήγημα λόγων: περιλαμβάνει: α) τον αφηγηματοποιημένο ή αφηγημένο λόγο, κατά τον οποίο τα λόγια του προσώπου ενσωματώνονται στην αφήγηση, β) τον αναφερόμενο ή αναπαριστώμενο λόγο, που περιλαμβάνει τον ευθύ λόγο ή διάλογο και γ) τον μετατιθέμενο λόγο, κατά τον οποίο ο λόγος του ήρωα ενσωματώνεται στον λόγο του αφηγητή. Κατά τον Ζενέτ, ο εσωτερικός μονόλογος είναι ευθύς, άμεσος λόγος. Προέκταση του μετατιθεμένου λόγου είναι ο ελεύθερος πλάγιος λόγος, με τον οποίο ο αφηγητής αποδίδει σε τρίτο πρόσωπο και σε χρόνο ιστορικό ενδόμυχες σκέψεις και συναισθήματα ενός προσώπου της αφήγησης. Το τμήμα αυτό εύκολα μετατρέπεται σε ευθύ λόγο.

• Αφήγημα σκέψεων: η σκέψη, κατά τον Ζενέτ, ισοδυναμεί με «σιωπηρό λόγο».

Η εστίαση

Με τον όρο «εστίαση» αναφερόμαστε στην απόσταση που παίρνει ο αφηγητής

από τα πρόσωπα της αφήγησης. Ο Ζενέτ προτείνει τους ακόλουθους τρεις τύπους εστίασης της τριτοπρόσωπης αφήγησης:

• Αφήγηση χωρίς εστίαση (ή μηδενική εστίαση): ο αφηγητής γνωρίζει περισσότερα

από τα πρόσωπα. Αντιστοιχεί στην αφήγηση με παντογνώστη αφηγητή.

• Αφήγηση με εσωτερική εστίαση: η αφήγηση παρακολουθεί ένα από τα πρόσωπα ή ο αφηγητής ξέρει τόσα, όσα και το πρόσωπο από τη σκοπιά του οποίου αφηγείται.

• Αφήγηση με εξωτερική εστίαση: ο αφηγητής ξέρει λιγότερα από τα πρόσωπα. Στην περίπτωση αυτή ο ήρωας δρα, χωρίς ο αναγνώστης να μπορεί να μάθει τις σκέψεις του (π.χ. αστυνομικά μυθιστορήματα).

Τα αφηγηματικά επίπεδα

Όταν μέσα σε μια αφήγηση παρεμβάλλεται και μια δεύτερη ιστορία, τότε, κατά τον Ζενέτ, η αφήγηση «διασπάται» σε δύο επίπεδα:

στο πρώτο επίπεδο, που περιέχει την κύρια αφήγηση,

και στο δεύτερο επίπεδο, που περιέχει τη δευτερεύουσα (εγκιβωτισμένη) αφήγηση.

Η κύρια αφήγηση τοποθετείται στο επίπεδο που ονομάζεται διηγητικό, ενώ

 η δευτερεύουσα αφήγηση τοποθετείται στο επίπεδο που ονομάζεται μεταδιηγητικό ή υποδιηγητικό.

 Αν υπάρχει πρόλογος ή εισαγωγική αφήγηση στο έργο, τότε έχουμε και ένα τρίτο επίπεδο, που ονομάζεται εξωδιηγητικό.

Ο Ζενέτ διακρίνει, λοιπόν, τρία αφηγηματικά επίπεδα:

• Το «εξωδιηγητικό» επίπεδο: συγκροτείται από την αφήγηση γεγονότων που είναι εξωτερικά σε σχέση με το κείμενο, πρόλογοι, εισαγωγές κ.λπ., π.χ. η επίκληση του ποιητή στη Μούσα στην Οδύσσεια του Ομήρου.

• Το «διηγητικό» επίπεδο: περιλαμβάνει τα γεγονότα που ανήκουν στην κύρια αφήγηση, π.χ. τις περιπέτειες του Οδυσσέα από το νησί της Καλυψώς ως την Ιθάκη.

• Το «μεταδιηγητικό» ή «υποδιηγητικό» επίπεδο: περιλαμβάνει τη δευτερεύουσα αφήγηση που εγκιβωτίζεται στην κύρια αφήγηση, π.χ. τα γεγονότα που αφηγείται ο Οδυσσέας στους Φαίακες (τα παλαιότερα γεγονότα από την Τροία μέχρι το νησί της Καλυψώς).

Ως εκ τούτου, με βάση το αφηγηματικό επίπεδο, κατά τον Ζενέτ, έχουμε τριών ειδών αφηγητές:

• Εξωδιηγητικός: είναι ο αφηγητής που αφηγείται τα γεγονότα που συγκροτούν την πλοκή του κειμένου.

• Ενδοδιηγητικός: είναι ο αφηγητής που βρίσκεται μέσα στην ιστορία και διηγείται γεγονότα που συνιστούν μετα-αφήγηση.

• Μεταδιηγητικός: είναι ο αφηγητής που βρίσκεται μέσα στη δευτερεύουσα ιστορία (στη μετα-αφήγηση) και αφηγείται μια άλλη ιστορία.

Με κριτήριο το αφηγηματικό επίπεδο στο οποίο ανήκουν, καθώς και τη συμμετοχή τους στην ιστορία, προκύπτουν οι ακόλουθοι τύποι αφηγητή:

• Εξωδιηγητικός-ετεροδιηγητικός αφηγητής: είναι ο αφηγητής που επιφορτίζεται με την αφήγηση της κύριας ιστορίας στην οποία δεν συμμετέχει, π.χ. ο αφηγητής της Ιλιάδας και της Οδύσσειας (ο Όμηρος).

• Εξωδιηγητικός-ομοδιηγητικός αφηγητής: είναι ο αφηγητής που επιφορτίζεται με την αφήγηση της κύριας ιστορίας, η οποία αποτελεί και την προσωπική του ιστορία (αυτοδιηγητική αφήγηση), π.χ. ο αφηγητής στο μυθιστόρημα Λουκής Λάρας του Δημ. Βικέλα.

• Ενδοδιηγητικός-ετεροδιηγητικός αφηγητής: είναι ο αφηγητής που ανήκει στην κύρια ιστορία και αφηγείται (σε μεταδιηγητικό επίπεδο) μια ιστορία στην οποία δεν συμμετέχει, π.χ. η Σεχραζάτ στις Χίλιες και μία νύχτες.

• Ενδοδιηγητικός-ομοδιηγητικός αφηγητής: είναι ο αφηγητής που ανήκει στην κύρια ιστορία και αφηγείται (σε μεταδιηγητικό επίπεδο) την προσωπική του ιστορία, π.χ. ο Οδυσσέας όταν αφηγείται τη δεκάχρονη περιπέτειά του στους Φαίακες.

Οι αφηγηματικοί τρόποι

Μέρος των αφηγηματικών τεχνικών ενός κειμένου είναι και οι αφηγηματικοί τρόποι που απαντούν στο ερώτημα «πώς αφηγείται» κάποιος. Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι ο όρος αφηγηματικές τεχνικές είναι ευρύτερος και σ’ αυτόν υπάγονται και οι τρόποι με τους οποίους αφηγείται κάποιος και οι οποίοι είναι οι εξής:

•Έκθεση ή αφήγηση: είναι η παρουσίαση γεγονότων και πράξεων, την οποία ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης διέκριναν σε «διήγηση» και «μίμηση». Στη διήγηση ο αφηγητής αφηγείται μια ιστορία με τη δική του φωνή, ενώ στη μίμηση δανείζεται τη φωνή άλλων προσώπων.

• Διάλογος: είναι τα διαλογικά μέρη σε ευθύ λόγο και σε πρώτο πρόσωπο.

• Περιγραφή: η αναπαράσταση προσώπων, τόπων, αντικειμένων, η αφήγηση καταστάσεων.

• Σχόλιο: η παρεμβολή σχολίων, σκέψεων, γνωμών από τον αφηγητή, έξω από τη ροή της αφήγησης, που στοιχειοθετεί, όπως και η περιγραφή, μια επιβράδυνσή της.

• Ελεύθερος πλάγιος λόγος: η πιστή απόδοση σκέψεων, διαθέσεων ή συναισθημάτων σε γ΄ πρόσωπο και σε παρωχημένο χρόνο. Το τμήμα αυτό φαίνεται να ανήκει στην καθαρή αφήγηση, στην ουσία όμως εύκολα μετατρέπεται σε ευθύ λόγο.

• Εσωτερικός μονόλογος: η απόδοση των σκέψεων ή συναισθημάτων σε α΄ πρόσωπο και σε χρόνο ενεστώτα.

Ο χρόνος της αφήγησης

Τρεις χρονικές τοποθετήσεις της αφήγησης χρονικά, σε σχέση με την ιστορία, είναι πιθανές:

 το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον. Με βάση αυτά τα χρονικά επίπεδα, η αφήγηση μπορεί να είναι τεσσάρων ειδών:

• Η μεταγενέστερη αφήγηση. Είναι η πιο συχνή. Διηγούμαστε την ιστορία αφού έχει εξ ολοκλήρου συντελεστεί.

• Η προγενέστερη αφήγηση, που προηγείται της έναρξης της ιστορίας.

• Η ταυτόχρονη αφήγηση, της οποίας η εκφώνηση είναι σύγχρονη της ιστορίας.

• Η παρέμβλητη αφήγηση, όπου ο αφηγητής διηγείται μαζί με τα γεγονότα που συντελέστηκαν και τις σκέψεις που του έρχονται κατά τη στιγμή της γραφής.

Η χρονική σειρά των γεγονότων

Συχνά ο αφηγητής παραβιάζει την ομαλή χρονική πορεία για να γυρίσει προσωρινά στο παρελθόν ή αφηγείται ένα γεγονός που πρόκειται να διαδραματιστεί αργότερα.

Τις παραβιάσεις αυτές τις ονομάζουμε αναχρονίες και τις διακρίνουμε σε:

α)Αναδρομικές αφηγήσεις / αναδρομές ή αναλήψεις και

β)Πρόδρομες αφηγήσεις ή προλήψεις.

α)Αναδρομή είναι η τεχνική κατά την οποία διακόπτεται η κανονική χρονική σειρά των συμβάντων για να εξιστορηθούν γεγονότα του παρελθόντος,

ενώ β)στην πρόληψη ο αφηγητής κάνει λόγο εκ των προτέρων για γεγονότα

που θα γίνουν αργότερα.

Άλλες τεχνικές με τις οποίες παραβιάζεται η ομαλή, φυσική χρονική σειρά:

• Ιn medias res: η λατινική αυτή φράση σημαίνει «στο μέσο των πραγμάτων», δηλαδή στη μέση της υπόθεσης, και αποτελεί μια τεχνική τηςαφήγησης σύμφωνα με την οποία το νήμα της ιστορίας δεν ξετυλίγεταιαπό την αρχή, αλλά ο αφηγητής αρχίζει την ιστορία από το κρισιμότερο

σημείο της πλοκής και, έπειτα, με αναδρομή στο παρελθόν, παρουσιάζονταιόσα προηγούνται του σημείου αυτού. Με την τεχνική αυτήδιεγείρεται το ενδιαφέρον του αναγνώστη και η αφήγησηδεν γίνεταικουραστική.

• Εγκιβωτισμός: σε κάθε αφηγηματικό κείμενο υπάρχει μια κύρια αφήγησηπου αποτελεί την αρχική ιστορία και υπάρχουν και μικρότερες,δευτερεύουσες αφηγήσεις μέσα στην κύρια αφήγηση που διακόπτουντην ομαλή ροή του χρόνου. Αυτή η «αφήγηση μέσα στην αφήγηση»

ονομάζεται εγκιβωτισμένη αφήγηση ή εγκιβωτισμός.

• Παρέκβαση/παρέμβλητη (εμβόλιμη) αφήγηση: είναι η προσωρινή διακοπή της φυσικής ροής των γεγονότων και η αναφορά σε άλλο θέμα που δεν σχετίζεται άμεσα με την υπόθεση του έργου.

• Προϊδεασμός/προσήμανση: είναι η ψυχολογική προετοιμασία του αναγνώστη από τον αφηγητή για το τι πρόκειται να ακολουθήσει.

• Προοικονομία: είναι ο τρόπος με τον οποίο ο συγγραφέας διευθετεί τα γεγονότα και δημιουργεί τις κατάλληλες προϋποθέσεις, ώστε η εξέλιξη της πλοκής να είναι για τον αναγνώστη φυσική και λογική.

Η χρονική διάρκεια

Ο χρόνος της αφήγησης έχει τις ακόλουθες σχέσεις με τον χρόνο της ιστορίας, με κριτήριο τη διάρκεια των γεγονότων:

• Ο χρόνος της αφήγησης μπορεί να είναι μικρότερος από τον χρόνο της ιστορίας, όταν ο αφηγητής συμπυκνώνει τον χρόνο (συστολή του χρόνου) και παρουσιάζει συνοπτικά (σε μερικές σειρές) γεγονότα που έχουν μεγάλη διάρκεια. Με τον τρόπο αυτό, ο ρυθμός της αφήγησης επιταχύνεται.

• Ο χρόνος της αφήγησης μπορεί να είναι μεγαλύτερος από τον χρόνο της ιστορίας, όταν ο αφηγητής επιμηκύνει τον χρόνο (διαστολή του χρόνου) και παρουσιάζει αναλυτικά γεγονότα που διαρκούν ελάχιστα. Με τον τρόπο αυτό επιβραδύνεται ο ρυθμός της αφήγησης.

• Ο χρόνος της αφήγησης είναι ίσος με τον χρόνο της ιστορίας, συνήθως σε διαλογικές σκηνές.

Για να συντομεύσει τον χρόνο της αφήγησης, ο συγγραφέας χρησιμοποιεί τις ακόλουθες τεχνικές:

• Επιτάχυνση: παρουσιάζει σύντομα γεγονότα που έχουν μεγάλη διάρκεια.

• Παράλειψη: κάποια γεγονότα δεν τα αναφέρει καθόλου, επειδή δεν  σχετίζονται με την ιστορία.

• Περίληψη: παρουσιάζει συνοπτικά τα ενδιάμεσα γεγονότα.

•Έλλειψη ή αφηγηματικό κενό: ο αφηγητής παραλείπει ένα τμήμα της ιστορίας ή κάποια γεγονότα που εννοούνται εύκολα ή δεν συμβάλλουν ουσιαστικά στην πλοκή.

Η τεχνική με την οποία ο συγγραφέας διευρύνει τον χρόνο της αφήγησης είναι:

• Η επιβράδυνση: γεγονότα που έχουν μικρή διάρκεια στην πραγματικότητα παρουσιάζονται εκτεταμένα στην αφήγηση.

Η χρονική συχνότητα

Η αφηγηματική συχνότητα καθορίζεται από τη σχέση της εμφάνισης ενός γεγονότος στην ιστορία και της έκθεσής του μέσα στην αφήγηση (Καψωμένος 2003: 146).

Έτσι, μοναδική αφήγηση είναι η αφήγηση αυτού που έγινε μία φορά,

επαναληπτική είναι η επανάληψη Χ φορές αυτού που έγινε μια φορά,

θαμιστική είναι αφήγηση μία φορά αυτού που έγινε Χ φορές και

πολυμοναδική είναι η αφήγηση Χ φορές αυτού που έγινε Χ φορές.

Το αφηγηματικό μοντέλο του Γκρεϊμάς (A. J. Greimas)

Στην υποενότητα αυτή παρουσιάζεται ένα μοντέλο ανάλυσης του αφηγηματικού λόγου το οποίο μπορεί να φανεί χρήσιμο στη διδακτική πράξη, το αφηγηματικό μοντέλο του Γκρεϊμάς. Ο Γκρεϊμάς, συνεχίζοντας το έργο του Ρώσου φορμαλιστή Προπ (V. Propp), ο οποίος μελέτησε 100 ρωσικά «μαγικά παραμύθια» και ανακάλυψε τη βασική και σταθερή δομή της σύνθεσής τους, διακρίνει έξι ρόλους κατά την ανάλυση των αφηγηματικών κειμένων:

Υποκείμενο, Αντικείμενο, Πομπός, Δέκτης, Βοηθός, Αντίμαχος.

 Οι ρόλοι, οι οποίοι δεν είναι απαραίτητο να είναι πάντα πρόσωπα, συνδέονται μεταξύ

τους με στενότερες σχέσεις που αποδίδονται με το ακόλουθο σχήμα (Παγανός 1993: 78, Μηλιώτης 1994: 35).

Υποκείμενο (Ήρωας) vs Αντικείμενο (πολύτιμο)

Πομπός (Εντολέας) vs Δέκτης (Εντολοδόχος)

Βοηθός (Συμπαραστάτης) vs Αντίμαχος

Το Υποκείμενο είναι το πρόσωπο που δραστηριοποιείται για την απόκτηση του Αντικειμένου ή την αποκατάσταση της αδικίας.

Αντικείμενο μπορεί να είναι ένα πρόσωπο, μια ιδέα, μια αξία ή ένα αντικείμενο, γενικά κάτι

πολύτιμο, του οποίου η απώλεια ή η στέρηση δραστηριοποιεί τον ήρωα για την απόκτηση ή την ανάκτησή του.

Ο Πομπός είναι κατά κανόνα κάποιο εξατομικευμένο πρόσωπο ή μια ανεικονική οντότητα, ενώ ο Δέκτης δηλώνει το πρόσωπο που συλλαμβάνει το μήνυμα, χωρίς αναγκαστικά να είναι το

μόνο στο οποίο το μήνυμα θα μεταβιβαστεί.

Συμπαραστάτης είναι οτιδήποτε λειτουργεί ευνοϊκά στην ευόδωση της επιθυμίας του Υποκειμένου, ενώ

Αντίμαχος κάθε δρων πρόσωπο το οποίο συντελεί ανασταλτικά στην επίτευξη του στόχου του Υποκειμένου.

 Είναι ευνόητο ότι σε κάθε αφήγηση δεν είναι απαραίτητο να υπάρχουν όλοι οι παραπάνω ρόλοι. Επίσης σε κάθε ρόλο είναι δυνατό να αντιστοιχούν περισσότερα από ένα πρόσωπα και, αντίστροφα, σε κάθε πρόσωπο περισσότεροι ρόλοι. Ορισμένοι ρόλοι, όπως π.χ. του Ήρωα και του Βοηθού, θεωρούνται κατ’ αρχάς ασυμβίβαστοι. Τον κάθε ρόλο προσδιορίζουν οι λειτουργίες και οι ιδιότητες που αποδίδονται στο Υποκείμενο, οι οποίες βοηθούν στον περιορισμό των πολλών δρώντων προσώπων σε λίγους δραματικούς ρόλους (Παγανός 1993: 77-79, Μηλιώτης

1994: 32-36, Καψωμένος 1987: 12-24, Greimas 1987: 39-62).

'Κείμενα Νεοελληνική Λογοτεχνίας΄Α΄τεύχος, Α τάξη Ενιαίου Λυκείου, Βιβλίο Καθηγητή(ΟΕΔΒ) σελ. 19-25

Πηγή: http://www.pi-schools.gr/download/lessons/hellenic/lykeio/neoel_logo/kath_a.pdf

Αναζητώντας τη συλλογιστική πορεία (ppt)

'Αναζητώντας τη συλλογιστική πορεία των  συγγραφέων : σκέψεις και προβληματισμοί '

Μία εξαιρετική παρουσίαση αναρτημένη στη σελίδα της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Αττικής, από τη σχολική σύμβουλο και φιλόλογο Αγάθη Γεωργιάδου.
Για να δείτε την παρουσίαση πατήστε στο σύνδεσμο: 
dide-anatol.att.sch.gr/tte/nea/sumbouloi/sillogistiki_poreia.ppt

Ειδήσεις στα Αρχαία Ελληνικά !

Διαβάστε για το εγχείρημα του Ισπανού  καθηγητή να δημοσιεύει ποικίλες ειδήσεις απ΄ όλο τον κόσμο, μεταφρασμένες σε άπταιστη ελληνική διάλεκτο του 5ου αιώνα π.Χ.. : 
http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=107195

Για να επισκεφτείτε τη σελίδα του Ισπανού Καθηγητή που περιλαμβάνει ειδήσεις στα αρχαία ελληνικά πατήστε στο σύνδεσμο: http://www.akwn.net/

Οι Μαθησιακές Δυσκολίες στην Παραγωγή Γραπτού Λόγου στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.

'Οι Μαθησιακές Δυσκολίες στην Παραγωγή Γραπτόυ Λόγου στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση'
Μία πολύ βοηθητική  παρουσίαση , αναρτημένη στη διεύθυνση δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης Ανατολικής Αττικής από τη σχολική σύμβουλο και φιλόλογο Αγάθη Γεωργιάδου.
Για να δείτε την παρουσίαση πατήστε στο σύνδεσμο:
 http://dide-anatol.att.sch.gr/tte/nea/sumbouloi/MATHISIAKES_DYSKOLIES_STHN_PARAGOGH_GRAPTOY_LOGOY.pdf